سادات و حسابرسی قیامت

با جمع روایات، روشن مىamp;rlm;شود که سادات نیز مانند همه مردم دیگر هستند و در صورت

گناه مستحق مجازات اخروى مىamp;rlm;شوند. چنانکه از امام رضا (سلام اللّهamp;rlm; علیه) نقل شده

است که خطاب به برادرشان که از راه راست منحرف شده بود و به اینکه از سلاله حضرت

پیامبر اکرم (صلى اللّهamp;rlm; علیه و آله و سلم) و حضرت فاطمه زهراء (سلام اللّهamp;rlm; علیها)

است؛ مىamp;rlm;نازید و خود را اهل جهنم نمىamp;rlm;دانست، فرمودند: amp;laquo;آیا فکر کردهamp;rlm;اى که حضرت

موسى بن جعفر (علیه السلام) خداوند را فرمانبردارى کند و روزها روزه بدارد و شبها به

پاخیزد و تو خداوند را عصیان کنى و سپس هر دو روز قیامت مساوى باشید؟ و در این

صورت تو از او نزد خداوند عزیزتر خواهى بود! همانا امام على بن الحسین (علیه السلام)

مىamp;rlm;فرمودند: amp;laquo;نیکوکاران ما دو اجر و زشتamp;rlm;کاران ما دو عذاب دارند.amp;raquo; آنگاه امام رو به حسن

وشاء فرمودند و با اشاره به آیه amp;laquo;قال یا نوح انه لیس من اهلک انه عمل غیر صالحamp;raquo; (هود،

آیه 46). (به وى گفتند: amp;laquo;او فرزند نوح بود، اما خداوند را عصیان کرد و خداوند نسبتش با

پدرش را نفى کرد. همچنین هرکس که از خاندان ما باشد و خداوند را فرمانبردارى نکند،

در حقیقت از ما نیست و اگر تو خداوند را پیروى کنى از ما هستى.amp;raquo; (شیخ صدوق؛ عیون

الاخبار الرضا (علیه السلام) ج: 1 ص: 257). همچنین در نقل دیگر امام به برادر خود

فرمودند: amp;laquo;به خدا قسم کسى به آنچه نزد خداوند است (یعنى ثواب اخروى و دورى از

آتش جهنم) نمىamp;rlm;رسد، مگر به فرمانبردارى او؛ و تو مىamp;rlm;پندارى که با گناه به آن خواهى

رسید؟ بد پندارى دارى!amp;raquo; وى به امام عرض مىamp;rlm;کند: amp;laquo;من برادر شما و پسر پدر شما

هستم.amp;raquo; امام فرمودند: amp;laquo;تو در صورتى که خداوند را فرمانبردارى کنى، برادر من

هستى.amp;raquo; آنگاه به آیه سابق الذکر استناد کردند و فرمودند: amp;laquo;خداوند فرزند نوح را به دلیل

گناهش از اینکه از خاندان نوح باشد، بیرون کرد.amp;raquo; (همان ص: 260). پس ملاحظه

مىamp;rlm;شود که از این جهت تفاوتى بین سادات و غیر سادات نیست. بلکه طبق حدیث امام

سجاد (سلامamp;rlm;اللّهamp;rlm; علیه) سادات گناهکار دو برابر دیگران عذاب مىamp;rlm;کشند، چنانکه

فرمانبرداران آنها نیز دو برابر ثواب مىamp;rlm;برند. (الحمیرى؛ قرب الاسناد، ص: 357) دلیل آن نیز

روشن است. زیرا آنها انتساب به پیامبر اکرم و امام على و حضرت زهراء (سلام اللّهamp;rlm;

علیهم) دارند و گناهان آنها، موجب ناراحتى بیشتر آنها مىamp;rlm;شود و بنابراین گناهانشان دو

برابر حساب مىamp;rlm;شود. امام باقر (سلام اللّهamp;rlm; علیه) به یکى از شیعیان که مبتلا به گناه

بود، فرمودند: amp;laquo;نیکى از همه نیکو است از تو بهتر است، زیرا تو به ما نزدیک هستى و

بدى از همه بد است و از تو بدتر است (زیرا به ما نزدیک هستى)amp;raquo; (ابن شهر آشوب؛

مناقب آل ابى طالب، ج: 3 ص: 159) ممکن است نظر پرسشگر به این باشد که روایاتی

داریم که به صورت اطلاق و فراگیر گفته، سادات و ذریه پیامبر(ص) اهل بهشت می باشند

مثلا در روایتی می خوانیم که پیامبر اکرم(ص) فرمود: amp;laquo;یا علی! ان الله قد غفر لک و

لذریتک و لولدک و اهلک؛ ای علی! براستی خدا تو را و نسل تو را و فرزندان و اهلت را

بخشیده است amp;raquo;(1). و در روایت دیگری از پیامبر اکرم(ص) می خوانیم که amp;laquo;هر کس با

فرزند من غذا خورده باشد آتش بر جسد او حرام می شودamp;raquo;(2). و یا فرمود: amp;laquo;اکرموا

اولادی الصالحون لله و الطالحون لی؛ فرزندان من را اکرام کنید، خوبان را برای خدا و بدان

را بخاطر منamp;raquo;(3). و ممکن است روایاتی باشد (که ما برخورد نکردیم) به این مضمون که

سادات در عالم برزخ و یا قیامت عذاب نمی شوند. از روایات فوق و امثال آن جواب های

مختلفی می تواند داد؛ اولا نوعی از این روایات از نظر سندی اتصال به معصوم ندارد.

ثانیا: این که هر سیدی در عالم برزخ و یا قیامت عذاب نمی شود، مخالف قرآن است چرا

که قرآن صریحا ابولهب عموی پیامبراکرم(ص) را جهنمی می داند: amp;laquo;سیصلی نارا ذات

لهب؛ و بزودی وارد آتشی شعله ور و پر لهیب می شودamp;raquo;(4) با این که ابولهب هم سید

بود چرا که سید در اصطلاح به کسی گفته می شود که نسبش از طریق پدر و مادر و یا

از طریق پدر به هاشم جد بزرگوارش پیامبراکرم(ص) برسد(5). جالب این است که در آیه

می فرماید: amp;laquo;بزودی وارد آتش می شودamp;raquo; که ظاهرا همان آتش و جهنم عالم برزخ مراد و

مقصود است و هر روایتی که مخالف قرآن باشد اعتبار ندارد. ثالثا: در خود همین روایات،

برخی روایاتی داریم که مطلقات و عمومات را قید می زند به عنوان نمونه به برخی از آنها

اشاره می کنیم: 1. امام هشتم(ع) فرمود: amp;laquo;نگاه به تمام فرزندان پیامبر(ص) عبادت

است تا وقتی که از راه پیامبر اکرم(ص) بیرون نروند، و به گناه آلوده نشوندamp;raquo;(6). پس

بهشت رفتن هم این قید را در بر دارد. 2. امام صادق(ع) فرمود به حمران: amp;laquo;پس هر

کسی شما را مخالفت و از آن تجاوز کند پس از او بیزاری بجویید هر چند علوی (و سید)

فاطمی باشد و اضافه کرد: هر کس در مسئله امامت و تشیع با شما مخالفت کند ملحد

است. پس حمران عرض کرد: هر چند علوی (و سید) فاطمی باشد؟ پس امام صادق(ع)

فرمود: هر چند محمدی، علوی، فاطمی باشدamp;raquo;(7). و امام سجاد(ع) فرمود: amp;laquo;خداوند

بهشت را برای کسی خلق کرده که اطاعتش می کند هر چند برده (سیاه) حبشی

باشد، و جهنم را برای معصیت کار آفریده هر چند شریف (و سید) قریشی باشدamp;raquo;(8).

رابعا: ممکن است بگوییم که سادات هر چند در اوائل عمر بد باشند سرانجام پشیمان

می شوند و به طریق صحیح هدایت می شوند لذا جهنم نمی روند این احتمال هم در

برخی روایات ذکر شده است. عیاشی از امام صادق(ع) نقل کرده است که از حضرت(ع)

در مورد قول خداوند amp;laquo;از اهل کتاب نیست مگر کسی که ایمان بیاورد به او، قبل از

مرگشamp;raquo;(9) سؤال شد. حضرت(ع) فرمود: این آیه درباره ما نازل شده است چرا که نیست

از فرزند فاطمه(س) کسی که بمیرد و از این دنیا برود جز آن که به اطاعت امام خود اقرار

می کند چنانکه فرزندان یعقوب برای یوسف اقرار کردندamp;raquo;(10). نتیجه این شد که در عذاب

برزخی و آخرتی بین سادات و غیرش فرقی نیست و اگر روایاتی در این زمینه آمده، اولا از

نظر سند کامل نمی باشند، ثانیا با قرآن سازگاری ندارند، و ثالثا در خود روایات قیدی

بیان شده است که ساداتی وارد بهشت می شوند و عذاب نمی شوند که از راه

پیامبر(ص) و امامان(ع) خارج نشده باشند. اما آیا نوع عذاب همان عذاب است یا خیر؟

باید گفت هم مسائل دینی و تکالیف آن براساس انسان بودن افراد است نه سیاه و

سفید، یا سید و غیر سید بود آن و هم پاداش و ثواب آن براساس رفتارها و اعمال انسان

تنظیم شده است نه نسبت به قشر و اصناف و همین طور عذابها نیز براساس اعمال

ناشایست انسان هر گناهی عذاب مخصوص دارد، هر کسی آن گناه را مرتکب شود و

توبه نکند مشمول آن عذاب می شود خواه سیاه باشد یا سفید، سید باشد یا غیر

سید، بلی سادات به خاطر نسبتی که پیامبر(ص) دارد ممکن است عذابش بیشتر باشد

ولی نوعی بستگی به گناهی دارد که انجام داده است. کوتاه سخن آن که در بعضی

روایات سفارش به احترام سادات شده خوبان را به خاطر خدا و بدان را به خاطر احترام

پیامبر(ص) احترام و رعایت حرمت آنها ربطی به عذاب و مجازات های الهی ندارد، آنها هم

باید در برابر اعمال خود پاسخگو باشند، حتی به خاطر انتساب به پیامبر(ص) انتظار

بیشتری از آنان هست که حفظ این نسبت را داشته باشند و گناه نکنند و الا دو برابر

مجازات می شوند زیرا از آنها انتظار گناه نمی رود. کسانی از عذاب نجات پیدا می کنند

که فرزند و ذریه آنها حساب شوند نه اینکه ائمه(ع) از آنها بیزاری بجویند و بگویند از ما

نیستند. عدل و حکمت الهی اقتضا دارد که نافرمانی و تخلف از دستورات الهی مجازات

دارد، متخلف هر که باشد مجازات می شود.

-------------------

پی نوشت ها:

1. سید احمد موسوی مستنبط، القطره، مطبعه النعمان النجف، محرم، 1378 هـ.ق، ج 2، ص 76.

2. همان، ص 79.

3. همان، ص 79.

4. سوره مسد، آیه 3.

5. آیت الله خوئی، مستند العروه الوثقی، لطفی، مطبعه العلمیه، 1364، کتاب الخمس، ص 316.

6. القطره، همان، ج 2، ص 75، روایت 8.

7. همان، ص 81.

8. همان، ص 81.

9. نساء، آیه 150.

10. سید احمد مستبط، القطره، نگارش قم، اول، 1418 هـ.ق، ج 1، ص 530 و تفسیر العیاشی، ج 1، ص 283، ح 300 و بحار الانوار، ج 7، ص 195، ح 43 و ج 12، ص 315، ح 133 و ج 46، ص 1668، ح 11.